KARPER (Cyprinus carpio)

Leefomgeving

De karper is een algemene vissoort in stilstaande en langzaam stromend water. Ook in

relatief snel stromend water komt de karper wel voor, waar hij zich dan vooral op stromingsluwe

plaatsen ophoudt.

Van nature komt de karper niet in Nederland voor. Het oorspronkelijke verspreidingsgebied

lag rond de Kaspische Zee, van waaruit de karper zich zowel naar het oosten (China, Japan

en Zuid-Rusland) als naar het westen (gebied rond de Zwarte Zee en de Donau) heeft

uitgebreid. Via de Donau heeft de karper zich naar Midden-Europa kunnen verspreiden. Deze

verspreiding werd versneld door de Romeinen, die rond het begin van de jaartelling de karper

uit de Donau of uit Klein-Azië haalden en voor de kweek naar Italië brachten. In de eeuwen

daarna zorgden monniken voor een grote verspreiding van de karper over Europa. Vanaf de

middeleeuwen (de 14e eeuw) kwam de karper, als teelt- en consumptievis, in kloostervijvers

voor.

In de loop der eeuwen zijn er allerlei verschillende variëteiten van de karper ontwikkeld.

Het oorspronkelijk in de middeleeuwen geïntroduceerde en daarna verwilderde type

wordt wilde of boerenkarper genoemd. Hiernaast komen allerlei geteelde variëteiten voor,

zoals schubkarper, spiegelkarper, rijenkarper en naaktkarper.

Omdat de karper zich in Nederland nauwelijks met voldoende succes kan voortplanten om een

populatie in stand te houden, wordt de karperstand in veel wateren door uitzettingen op

peil gehouden. Dankzij deze uitzettingen komt de karper momenteel in vrijwel alle watertypen

voor. In het oorspronkelijke verspreidingsgebied is de karper echter een bewoner van langzaam

stromende rivieren en (afgesloten) rivierarmen.

Voortplanting

De paaitijd valt, afhankelijk van in het bijzonder de watertemperatuur, in mei en juni, maar kan

soms doorgaan tot eind juli. De paai vindt plaats in met zachte vegetatie begroeide ondergelopen

gebieden of in waterplantenvegetaties in ondiep, rustig water, waar de eieren aan de planten

blijven plakken. Ook worden flab en obstakels als stenen en fuiken wel als paaisubstraat

gebruikt; soms worden de eieren op de kale bodem afgezet. Tijdens het paaien wordt een

vrouwtje omringd door een aantal mannetjes die de afgezette eieren bevruchten. Bij een

voldoende hoge watertemperatuur komen de eieren al na enkele dagen uit.

Voedsel

De karper is een omnivoor. De samenstelling van het voedselpakket is sterk afhankelijk van

de aard van het water en van het seizoen. Larven leven van zoöplankton en algen. Dat de

karper is aangepast aan het foerageren op de bodem is al op jonge leeftijd zichtbaar, want bij

een lengte van circa 2 cm beginnen juveniele karpertjes al van de bodem te eten. Het dieet

van volwassen karpers bestaat vrijwel uitsluitend uit bodemvoedsel, zoals insectenlarven,

wormen, kreeftachtigen en weekdieren. Daarnaast wordt ook plantaardig materiaal

gegeten, zoals waterplanten, algen en zaden.

Groei en leeftijd

Van de karperachtigen is de karper één van de snelst groeiende soorten; vooral de

verschillende kweekvormen zijn snelle groeiers.

Bij voldoende hoge watertemperaturen kunnen karpers in oktober van hun eerste levensjaar al

een lengte van 10 cm bereiken. In de regel wordt de karper geslachtsrijp na 3 tot 4 jaar

(mannetjes) of 4 tot 5 jaar (vrouwtjes) bij een lengte van 40 tot 45 cm. De maximale lengte is

120 cm.